Балқан вояжы

Босния мен Герцеговина, Сербия және Черногорияны қамтитын бұл көпкүндік сапар Балқан түбегінің батыс бөлігін жан-жақты танып шығуға мүмкіндік береді. Бағдарламада Адриатика жағалауы, таулы аймақтар, әсерлі каньондар мен сарқырамалар, тарихи қалалар және көне монастырьлар бар.

2020 маусымының жаңалығы болған бұл экскурсия теңіз жағасындағы демалысты Балқанның бай тарихымен ұштастырғысы келетін саяхатшыларға өте қолайлы.

«Балқан вояжы» экскурсиясының сипаттамасы мен бағдарламасы

  1-күн  Сапар Белградқа келуден басталады. Әуежайдан кейін қонақүйге орналасып, демалуға уақыт беріледі.

2-күн   Таңғы астан кейін Белградпен танысуға шығамыз. Алдымен қаладағы ең танымал орындардың бірі — Калемегдан бекінісі мен саябағын көреміз. Ресми түрде Калемегдан атауы саябаққа қатысты айтылғанымен, халық арасында ол бүкіл төбе мен бекініс кешенінің атауына айналған. Кешкісін мұнда жергілікті тұрғындар серуендеп, кездесіп, би билеп, уақыт өткізгенді ұнатады.  

Одан кейін Князь Михаил көшесімен серуендейміз, ол Республика алаңымен түйіседі. Бұл жерде Белградтың маңызды нысандары шоғырланған: Ұлттық театр,

мәдениет орталығы, князь Михаил ескерткіші және Ұлттық музей. 

Сондай-ақ Скадарлия ауданын аралаймыз. Өзінің көңіл күйі жағынан бұл жер француз Монмартрын еске салады. Белградтың көне әрі богемалық ауданы суретшілерді, музыканттарды және шығармашылық адамдарының бәрін өзіне тартқан. Қазір мұнда шағын кафелер, мейрамханалар мен антиквариат дүкендері көп, ал тас төселген көшелер ауданға ерекше реңк береді. 

Бағдарламада Әулие Савва ғибадатханасы да бар. Бұл — Еуропадағы ең ірі православие соборларының бірі. Ол Сербияның алғашқы архиепископының қасиетті сүйегі өртелген жерде салынған. Ғибадатхана қайырымдылық қаражатына ұсталып, әлі де жаңғыртылып келеді. Ішке кіргенде негізгі күмбез астындағы фреска мен биіктігі 12 метрлік крестке назар аударуға кеңес береміз.

Сербия астанасымен танысуды аяқтаған соң Златиборға қарай жол тартамыз. Жол өте көркем, ал оңтүстікке қарай жылжыған сайын айналадағы бедер төбелі бола түседі. Белградтан шамамен 200 км жүріп, кешке әйгілі серб курортына жетеміз де, сол жерде қонақүйге орналасамыз. 

3-күн    Күнді дәстүрлі серб стиліндегі дәмді таңғы аспен бастап, өңірмен танысуға шығамыз.  Златибор атауы осы жерде өсетін ерекше қарағай түрінен шыққан: олардың сары, алтын түстес қылқандары бар.   Бұл таулы аймақ табиғатымен ғана емес, шипалы ауасымен де танымал, сондықтан Златибор климаттық курорт мәртебесіне ие. Мұнда көлдер мен өзендер көп, су ресурстары мол, балық та жеткілікті. Бағдарламада көл маңымен серуен және фермерлік өнімдер, қолдан тоқылған жүн киімдер мен кәдесыйлар сатылатын жергілікті базарға бару қарастырылған. 

Одан әрі Златибор баурайындағы Мокра Гора ауылына барамыз. Дәл осы жерде әлемнің түкпір-түкпірінен туристер келетін Кустурицаның этноауылы — Дрвенград орналасқан. Біз оның көшелерімен міндетті түрде серуендейміз. Бұл қалашық — режиссер Эмир Кустурицаның туған еліне деген сүйіспеншілігінің көрінісі. Ол мұнда шағын ағаш үйлері, тар әрі көркем көшелері, сүйкімді шіркеулері бар мінсіз ауыл туралы арманын жүзеге асырған. Дрвенградта бәрі өткен ғасырдың декорациясындай әсер қалдырады. Алаңдар мен көшелердің жабыны теміржол шпалдарының кесінділерінен жасалғаны да оған ерекше сипат береді.

Бұл өңірдің тағы бір әйгілі нысаны — ландшафтта сегіз санының пішінін жасайтын Шарганска Осмица тар табанды теміржолы. Бұл — бір кездері Белград пен Сараевоны байланыстырған Еуропадағы бірегей теміржол желісі. Пойызбен сапар шамамен екі сағатқа созылады, жолда көрініс алаңдарында және Голубичи станциясында аялдамалар болады. Дәл осы жерде Кустурица «Өмір — ғажап» фильмінің эпизодтарын түсірген. Бұл серуен балаларға да, ересектерге де ұмытылмас әсер сыйлайды.

Шарганска Осмицадағы сапардан кейін Босния және Герцеговинаның астанасы Сараевоға жол жүреміз. Бұл қалада Австро-Венгрия мен Осман империяларының сәулеттік және тарихи ықпалы тоғысқан. Бүгін осында қонып, ертеңнен бастап қаланың тарихымен жақынырақ танысамыз.

4-күн   Таңғы астан соң қала аралауға шығамыз. Сараево атауы түркі тіліндегі «сарай» сөзінен шыққан. Астана неолит дәуірінен бері адамдар қоныстанған жерде орналасқан. Бүгінгі Сараево — шығыстың дәмі мен батыстың әдеті қатар өмір сүретін қала. Жергілікті тұрғындар оның мәдени және тарихи мұрасын ерекше мақтан тұтады. Дәл осы жерде, Латын көпірінде, 1914 жылдың маусымында Гаврило Принцип эрцгерцог Франц Фердинандты атып, бұл оқиға Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына түрткі болған себептердің біріне айналды.

XV ғасырда Осман империясы Босния корольдігін жаулап алғаннан кейін босниялықтардың исламды жаппай қабылдауы басталды. Бұл — Еуропа тарихындағы ерекше құбылыс. Қазіргі таңда халықтың басым бөлігі мұсылмандар, ал елге Парсы шығанағы елдерінен мешіттерді қалпына келтіру мен салуға елеулі қаржылай қолдау көрсетіледі. Сол мешіттердің кейбіріне біз де кіреміз. 

Сондай-ақ тамаша панорамалық алаңымен танымал Сары бастионға барамыз. Осы жерден Сараевоның орталық аудандары ғана емес, Босна өзені бастау алатын Игман тауы да анық көрінеді. Қалаға ең әсерлі панорамалық суреттерді дәл осы жерден түсіруге болады. Кейін 1994–1995 жылдардағы оқиғалармен белгілі Меркале базарына соғамыз. Мұнда кәдесый, қолөнер бұйымдары, тәттілер мен кофе сатып алуға болады. Айтпақшы, Босния және Герцеговина жан басына шаққандағы кофе тұтыну бойынша әлемде оныншы орында.  

Қаланы аралап, оның ерекше атмосферасын сезінген соң Мостарға аттанамыз. Жол бойы әсем пейзаждар мен көп туннельдер көз тартады. Кешке Мостарға жетіп, қонақүйге орналасамыз.

5-күн   Таңғы астан кейін және қонақүйден шыққан соң Мостардың көрікті жерлерін аралауға барамыз. 

Қаланың басты символы әрі ең көркем орны — Неретва өзені үстіндегі көпір. XVI ғасырда салынған бұл көпір шамамен 420 жыл бойы тұрған, соғыс кезінде бомбадан қираған, кейін қайта қалпына келтіріліп, бүгінге дейін қала ортасын көріктендіріп тұр.

Мостар — ЮНЕСКО қорғауына алынған әсем әрі ірі қала. Мұнда шамамен 100 мың адам тұрады, түрлі дін өкілдері қатар өмір сүреді, сондықтан католик соборларын да, мешіттерді де көруге болады.

Мостарда жыл сайын көпірден суға секіру жарыстары өтеді — бұл шараны мыңдаған қала тұрғындары мен туристер тамашалайды.

Кәдесыйларға толы тар көне көшелер сізге шығыстың шынайы рухын сездіреді.

Қаладағы қызықты серуеннен кейін жолды жалғастырамыз — алда бізді нағыз сарқырамалар күтіп тұр!

Кравице сарқырамаларына экскурсия — Босния және Герцеговинадағы ұлттық паркке сапар. Бұл жер табиғаттың ерекше сұлулығымен кез келген туристі баурап алады. Требижат өзені елдің орталық бөлігінен бастау алып, ұзындығы 51 км болатын өзен жүйесін құрайды. Оның бір бөлігі жер астымен, екінші бөлігі ашық арнамен ағып, ақырында изумруд түсті лагунаға сарқырама болып құяды. 25 метр биіктіктен құлаған ақ су ағындары көгілдір су бетінде сан алуан кемпірқосақ реңктерін тудырады.

Көлде балық көп, бірақ бұл қорық болғандықтан аулауға тыйым салынған. Өзіңізбен бірге купальник пен сүлгі алуды ұмытпаңыз, себебі мұнда шомылуға рұқсат етіледі. Су таза әрі мөлдір, шомылу өте жағымды. Көлге секіруге де, сарқырама ағындарының астында тұруға да болады. Фотосуреттер керемет шығады! Жақын маңда киім ауыстыратын орындар, мейрамханалар мен кафелер бар. Бұл жерде шамамен 1,5 сағат боламыз.

Табиғат аясында демалып, шомылып болған соң Требинье қаласына жол тартамыз. Требишница өзенінің бойымен жүріп отырып, жүзім алқаптарын суаруға арналған ерекше жүйені көреміз. Үлкен дөңгелектерді монахтар әлі күнге дейін өз плантацияларын суару үшін пайдаланады.

Сондай-ақ монастырь жүзімдіктерін және әйгілі босниялық дуванды — Герцеговина флор темекісінің қалай өсетінін көреміз. Кезінде бұл темекіні Иосиф Броз Тито мен Сталин де шеккен. Ең қызығы, жергілікті тұрғындар оны ешқандай сараптамасыз және рұқсатсыз қаппен сата береді.

Требиньеде бізді қаланың ескі бөлігін шолу экскурсиясы, Герцеговина музейіне бару, XVIII ғасырдағы Осман-паша мешіті мен XVI ғасырдағы Арсланагич көпірін көру күтеді.

Күн шуақты бұл әсем қала сізді әсіресе ғасырлық платандарымен таңғалдырады. Міндетті түрде жергілікті үй өнімдері базарына барыңыз. Мұнда зәйтүн майын, ірімшіктерді, май түрлерін, көкөністерді, пршутты және басқа да өнімдерді өте қолайлы бағамен табуға болады. Ал былғары қапта жетілетін үй ірімшіктерінің дәмі ұзақ есте қалады!

Сонымен қатар Дучич саябағына және Құдайдың Өзгеруі храмына баруға уақыт болады.

Босния және Герцеговинаның табиғаты мен тарихымен танысқан соң Черногорияға бет аламыз. Шекарадан өтіп, Херцег-Нови қаласының жанынан өткеннен кейін бізді шығанақ арқылы ұмытылмас паром өткелі және айналадағы көріністерден мол әсер күтеді!  Одан әрі Бока-Котор шығанағын жағалай, жағалаудағы елді мекендердің жанынан өтіп, Будва ривьерасына қарай жол жүреміз.

Кешке Будваға келіп, қонақүйге орналасамыз. Осыдан кейін ұзақ көшулер болмайды, демалыстың қалған күндерінде бір қонақүйде тұрамыз. 

6-күн    Бос күн: оны Адриатика жағалауында теңізде демалуға және толық релаксацияға арнауға болады.